Jou wet en orde of jou lewe?

Jare terug as kinders altyd die een of ander rowerspeletjie gespeel het, was die vraag altyd: jou geld of jou lewe.
Die laaste tyd het dinge hier in Suid-Afrika al so verdorwe geraak dat ons nou al die vraag kan vra: jou wet en orde of jou lewe?
Hierdie week het ons nou al twee voorbeelde van hierdie senario gehad.
Santaco, een van die grootste taxiverenigings in die land het verlede week ‘n staking van taxibestuurders in Kaapstad asook die Weskaap uitgeroep na ontevredenheid oor die skut van taxi’s wat deur verkeerspolisie afgetrek is vir ernstige oortredings. Dit sluit onpadwaardige voertuie in asook voertuie wat se nommerplate nie in orde is nie, voertuie wat se taxi-permitte nie in orde was nie en bestuurders wat op roetes bestuur wat nie in hulle permitte voorgeskryf is nie.
Ongelukkig het daar ook geweld uitgebreek tydens hierdie staking. Geweld en oproer tydens stakings in Suid-Afrika is al ‘n ou probleem. Tydens hierdie een is paaie met taxi’s afgesper, stadsbusse van veral Golden Arrow is aan die brand gesteek en ander motors is met klippe gegooi. Ongelukkig was daar ook vyf sterftes.
Laat gisteraand is daar ‘n skikking tussen die stadsraad van Kaapstad en Santaco bereik. Die taxi’s wat deur die stadsraad geskut is, sal weer teruggegee word aan hulle eienaars. Daar sal ook ‘n lys van kleiner en groter oortredings opgestel word. Vir kleiner oortredings sal slegs boetes gegee word. Vir groter oortredings sal taxi’s steeds geskut word.
Die stadsraad het egter vasgeskop teen die eise vir genadiger wetstoepassing en volgehou dat hulle steeds die nasionale wetgewing oor landvervoer streng sal toepas.
Juis hierdie kwessie was ‘n teer punt tussen die stad Kaapstad en die minister van vervoer toe sy beweer het die stadsraad skut die taxi’s ingevolge plaaslike munisipale regulasies. Die stadsraad het egter volgehou dat hulle slegs opgetree het binne die raamwerk van nasionale wetgewing.
Intussen kon kinder nie skole bywoon nie, baie mense kon nie by hulle werk uitkom nie en sakebedrywighede is ernstig ingekort terwyl sommige ondernemings soos restaurante moes toemaak. Selfs oom Cyril kon nie sy toespraak vir vrouedag in Kaapstad lewer nie as gevolg van vrese vir veiligheid as gevolg van die staking. Sommige lande het selfs reiswaarskuwings aan hul burgers uitgereik teen Suid-Afrika.
Nou is daar darem wel ‘n skikking bereik, maar mens wonder tog oor of Santaco ooit verantwoordelik gehou gaan word vir die skade wat aangerig is. Gaan diegene wie vir openbare geweld vasgevat word, ooit suksesvol vervolg word en na behore gestraf word?
Verder kan ook gevra word hoe ‘n organisasie soos Santaco so magtig geword het dat hulle nou al die Suid-Afrikaanse samelewing op sy kop kan omkeer as hulle nie hulle sin kry nie. een van die antwoorde is juis die feit dat ander stadsrade net eenvoudig toegegee het as kleiner voorvalle van taxi-onrus in stede soos Johannesburg voorgekom het. Verder was daar nie altyd die nodige wetstoepassing as taxibestuurders verkeerswette oortre het nie. Mense was toe al bang vir hulle. Noudat Kaapstad dinge begin vasvat, neem hulle die stad behoorlik op horings. Nou dwing hulle ‘n skikking af en dit lyk dan of owerhede gedeeltelik aan misdadigers toegee.
Verder was daar die geval van oud-president Jacob Zuma wat ‘n hele rits aanklagte van korrupsie en bedrog teen hom het. In julie 2021 moes hy tronk toe gaan weens minagting van die hof. Eers het hy volstrek geweier om te gaan en daar was selfs ondersteuners wat by sy huis saamgetrek het om die polisie te probeer verhoed om hom in hegtenis te neem.
Einde ten laaste gee hy homself toe oor aan die polisie na vele onderhandelings en blinklekkery. Maar nog was dit het einde niet. Oproer bars toe los in Durban en verskeie ander dorpe in Natal en selfs Johannesburg en omliggende gebiede loop deur. Die destydse kommissaris van korrektiewe dienste, Arthur Frazer staan mediese parool toe. Dit word toe in die hof betwis en na ‘n lang hofstryd word beslis dat Zuma weer moet terug tronk toe om die res van sy vonnis uit te dien. Die departement van korrektiewe dienste wik en weeg ‘n tyd lank oor of hulle hom nou moet gaan toesluit of nie. Maar intussen het hulle vanoggend ‘n slim skaakskuif uitgevoer. Zuma het vanoggend sesuur by die gevangenis aangemeld om sy vonnis uit te dien, maar die huidige kommisaris het sowat ‘n uur later hom weer vrygelaat ingevolge ‘n splinternuwe skema van die president om oorbevolking in tronke te verminder. Meer as 9400 nie-gewelddadige gevangenis sal vrygelaat word asook meer as 15000 veroordeeldes wat tans op parool en/of korrektiewe toesig is sal ook vrygestel word.
Die algemene gevoel is egter dat hierdie grootse skema net ten doel gehad het om vir Jacob Zuma op ‘n slim manier van sy tronkstraf vry te skeld. Hy het mos nou soos ‘n soet seuntjie aangemeld vir sy straf en oom Cyril het hom nou laat gaan. Mooi so, hier is vir jou ‘n suigstokkie.
Voordat hy tronk toe is, het ons as gewone mense asem opgehou en gewonder of daar dan weer geweld en oproer sou wees as hy dan regtig moes terug gaan om sy gevangenisstraf uit te dien. Nou het die regering hulself uit hierdie verknorsing gewikkel.
Dis skrikwekkend om te dink dat daar nou al sekere persone, entiteite en organisasies is wat die mag het om ons samelewing heeltemal te ontwrig as hulle misdaad pleeg en die owerhede dan teen hulle wil optree. Hulle boelie net eenvoudig die regering sodat hulle nie dieselfde straf hoef te kry wat ons gewone burgers sou kry as ons dieselfde ding doen.
Verder moet ek erken dat die opskrif van hierdie artikel ook ‘n soort teenstrydigheid is. Sonder behoorlike wet en orde kan ons nie lewenskwaliteit geniet nie. Party van ons sal letterlik nie ‘n lewe hê nie.
Ons het verandering in hierdie land dringend nodig. Wie weet, dalk nog ‘n ander regering ook. Volgende jaar is ‘n verkiesingsjaar en dit kan dalk baie interessant wees.