Vuurslag

Kategorie: Algemeen

  • Om Op Die Verhoog Te Pronk

    WordPress vra vandag in hul daaglikse skryfuitdaging: oftewel Daily Prompt, of jy al op die verhoog voor andere opgetree het?

    Ek sal myself nou nie as ‘n ster of soiets beskou nie, maar ek het al my beurt gehad om soiets te kon doen.

    Redenaarskompetisies

    Op skool het ek al by verskeie geleenthede aan redenaarskompetisies deelgeneem. Ek het nou wel nie gewen nie, maar ek glo tog ek het my bes gedoen om my onderwerp so goed as moontlik aan te bied en te verdedig.

    Om so ‘n toespraak voor ander mense te lewer kan nogal ‘n uitdaging wees. Jy moet so vlot as moontlik jou saak kan stel sonder om vas te val of senuweeagtig te raak.

    Musiekoptredes

    Ek het ook al aan musiekoptredes deelgeneem waarin ek al klawerbordnommers gespeel het, selfs al gesing het of mondfluitjie gespeel het saam met ‘n boeremusiek orkes. Die belangrikste is dat mens gefokus moet bly om die werk te speel wat jy aanbied. Alles goed en wel, maar ek het al daardie tipe voorval gehad waartydens die kragtoevoer na my elektroniese klawerbord skielik onderbreek is op ‘n kritieke oomblik in die musiekstuk en dit kan jou hele konsentrasie en werksvloei heeltemal omver gooi. Om nie eers van die verleentheid te praat nie.

    Soiets kan natuurlik met die beste van ons gebeur. Ek onthou nog ‘n storie wat Philip Kotze, ‘n sanger, musiekafrigter en prediker op radio vertel het. Hy en sy vrou van destyds, Ella, het altyd saam opgetree. Eendag is hulle weer by so ‘n konsert en terwyl hulle besig was om een van hulle liedjies te sing, besef hulle nie dat een van hulle dogtertjies, wat toe nog klein was, onder die tafel ingeloop het waarop die CD-speler met die begeleidingsmusiek op staan. Daar stamp die kind toe haar kop onder die tafelblad en die laserskyf spring toe vorentoe. Die hele aanbieding is tydelik omver gegooi omdat die lied wat hulle gesing het nou onderbreek is en omdat hulle boonop ook die huilende kind moes troos. Dis nou ‘n kombinasie van skrik en seer daardie.

    Ek geniet dit nog steeds om mondfluitjie te speel saam met ‘n hele boereorkes of selfs net met ‘n kitaarspeler of klawerbordspeler. Ek kry weens omstandighede net nie genoeg kans om te oefen nie, maar as ek wel so ‘n geleentheid kry sal ek maar plan maak.

    Vir diegene van u wie nou nie profesionele kunstenaars is nie, maar tog partykeer die geleentheid kry om jou talent met andere te deel, geniet wat jy doen en maak die beste daarvan. Mens weet nooit watter geleenthede dalk oor jou pad kan kom nie.

  • Tieners Sonder Sosiale Media

    Op 10 Desember 2025 het die Australiaanse regering begin om ‘n verbod toe te pas teen die gebruik van sosiale media vir kinders onder 16 jaar oud. Dit word gedoen om hulle te beskerm teen skadelike inhoud op sulke platforms soos onder kuber-afknouery, seksuele voorbereiding en uitbuiting ensovoorts. Verder is daar ook wêreldwyd kommer oor wat die gebruik van sosiale media aan kinders en jongmense doen en hoe dit hulle geestesgesondheid aantas. Veral op Instagram word daar dikwels van fotofilters gebruik gemaak sodat meisies en vrouens dan meer perfekte foto’s van hulself kan plaas. Dit veroorsaak dan vertwyfeling en ander liggaamlike onsekerhede by diegene wat nie so mooi kan lyk nie.

    Op Techcentral verskyn daar gister ‘n artikel waarin daar vergelykings getref word tussen hoe verskillende lande asook sosiale netwerk maatskappye hierdie netelige vraagstuk hanteer. In sommige lande mag kinders sosiale media gebruik met die uitsluitlike toestemming van hul ouers. Met die nuwe verbod in Australië word dit nie eers toegelaat nie. Geen ouers of voogde van kinders onder 16 mag toestemming gee vir kinders om sosiale media te gebruik nie.

    In ander gevalle word die gebruikersrekeninge van kinders beperk in terme van advertensie wat aan hulle opgedien mag word of met wie hulle op die netwerk kan kommunikeer. Daar is selfs verskillende weergawes van die netwerk beskikbaar vir kinders en volwassenes. Dink byvoorbeeld aan Youtube Kids vir kinders en die standaard weergawe van Youtube vir volwassenes.

    Veiligheid VS Menseregte

    Sommige menseregtegroepe het hierdie verbod gekritiseer en gesê dat dit kinders se reg tot vryheid van spraak en uitdrukking aantas. Die regering het egter volgehou dat hulle dit doen ter beskerming van kinders en die verbod deurgedruk ten spyte van erge teenkanting.

    Ander lande se beleid

    In Britanje het daar reeds in Julie 2025 nuwe wetgewing in werking getree wat webwerwe en sosiale netwerke verplig om ouderdomsverifikasie toe te pas om seker te maak dat kinders onder 18 teen gevaarlike materiaal te beskerm. Behalwe vir die inhoud wat normaalweg as skadelik beskou word, wil die “Online Safety Act” ook kwesbare jongmense beskerm teen inhoud wat eetversteurings aanwakker.

    In Amerika het verskeie deelstate al wetgewing ingestel wat verifikasie van ouderdom vereis. Dit het egter gemengde sukses gehad omdat invloedryke menseregtegroepe en selfs organisasies soos die Electronic Fronteer Foundation, toevallig ook afgekort as EFF, hul deelstaatsregerings hof toe gevat het om die toepassing van sulke wetgewing te verhinder. Hierdie artikel op Wikipedia gee meer besonderhede.

    Volgens hierdie video op Daily Bagel South Africa se kanaal is daar blykbaar ‘n groep van regskenners in Suid-Afrika wat ook aan konsepwetgewing soortgelyk aan Australië s’n werk om die jeug teen skadelike inhoud te beskerm. Hulle voel dat die algemene toelaatbare ouderdom van 13 jaar nie voldoende is om kinders te beskerm nie.

    Is hierdie regulasies werkbaar?

    Daar word gereeld daarop gewys dat tieners van “virtual private networks” oftewel vpns, kan gebruik maak om hierdie ouderdomsbeperkings te omseil. Die Britse regering hou egter hierdie situasie met ‘n houtoog dop en daar kan moontlik ‘n verbod teen hierdie vpns ook ingestel word. Die kommissaris vir kinders in Engeland, Dame Rachel De Souza, het reeds ‘n beroep op die regering gedoen om so ‘n verbod in te stel. As Britanje dit eers reggekry het, wat staan dan in ander lande soos Australië, Amerika en selfs Suid-Afrika se pad om dit te doen.

    Hoe voel jongmense en tieners hieroor?

    Op Maroela Media het daar gister ‘n artikel verskyn waarin jongmense van oor die wêreld gevra is oor hoe hulle voel oor hierdie verbod. Die reaksies was nogal uiteenlopend. Sommige van hulle het dit tentatief ondersteun, maar party het dit verwerp.

    Die groot vraag is of sulke wetgewing en regulasies regtig gaan help om kinders se verslawing aan sosiale netwerke te breek? Of gaan regerings heeltyd in ‘n stryd gewikkel wees teen ompaaie en skuiwergate wat kinders en tieners sal gebruik om wel toegang tot hulle gunsteling platforms te verkry.

    Gaan hierdie beperkings dalk ook maak dat jongmense meer sal uitgaan en meer tyd met hulle vriende spandeer? Of wat daarvan om meer tyd te spandeer om boeke te lees of handvaardighede aan te leer? Mens mag seker maar droom of hoe?

    Hier lê beslis baie interessante tye voor ons.

  • KI Maak Die Nuus Verspot

    Google Discover se jongste KI eksperiment is besig om ‘n groot bespotting van ernstige nuus te maak.

    The Verge het vandag ‘n baie interessante artikel gepubliseer oor Google wat nou ‘n interessante eksperiment op hulle Google Discover nuusdiens begin het waarmee hulle self nuusflitse deur middel van kunsmatige inteligensie genereer vir nuusstories wat hulle op ander nuusblaaie kry. Dit in plaas daarvan om die opskrifte te gebruik wat deur die nuuswerwe self verskaf word. Google dink seker hulle kan dan die nuusflitse meer interessant maak sodat meer lesers daarop sal kliek.

    Die groot probleem hiermee is dat die bot wat die nuwe nuusflitse genereer, dikwels die opskrifte baie sensasioneel laat klink. As die niksvermoedende leser op die opskrif kliek, wys die oorspronklike opskrif van die nuuswerf wat heel dikwels meer gematig of rasioneel is en meer toepaslik vir die storie is wat gedek word.

    Die joernalis wat hierdie artikel geskryf het, Sean Hollister, het ook verskeie voorbeelde genoem van hoe Google Discover se nuwe KI kletsbot ernstige nuusberigte se opskrifte goed opgekoffie het.

    Verspotte Nuusflitse

    Did you know that BG3 players exploit children? Are you aware that Qi2 slows older Pixels?

    Dis maar net enkele voorbeelde van hoe nuusflitse meer sensasioneel gemaak word sodat meer mense daarop moet kliek om dit te lees. Daar is egter ‘n naam vir sulke uitlokkende opskrifte op artikels. Clickbait. Daar is so ver my kennis strek nog nie ‘n goeie afrikaanse woord daarvoor nie.

    Al hierdie nuutgeskepte KI nuusflitse is nie altyd so oordrewe en sensasioneel nie, maar partykeer word opskrifte deur die bot afgestomp sodat dit nie so interessant is soos wat die oorspronklike nuusblad se opskrif is nie.

    Hier is ‘n paar voorbeelde wat deur die skrywer genoem word.

    • “Origami model wins prize”

    • “Hyundai, Kia gain share”

    Maar hier is die oorspronklike opskrifte.

    In ‘n poging deur die bot om opskrifte vir nuusberigte af te kort, word dit partykeer so geskryf dat dit misleidend oorkom. “Steam Machine price revealed,”

    Die nuwe speletjiesmasjien se prys is nog nie bekend gemaak nie. Dit gebeur eers volgende jaar. Maar hier is die oorspronklike opskrif.

    valve,s steam machine looks like a console, but don’t expect it to be priced like one

    “Microsoft developers using AI”?

    Maar hier is die oorspronklike opskrif.

    How microsoft’s developers are using AI

    Nog voorbeelde van sulke uitlokkende veranderde opskrifte word in die oorspronklike artikel op The Verge genoem.

    Ek weet nie of hierdie eksperiment hier in Suid-Afrika ook gedoen word nie, maar ek sal nie verbaas wees as sulke lawwe opskrifte wel op my Google Discover nuusvoerder opduik nie.

    Daar bestaan met reg groot kommer oor hierdie tipe eksperimente. Daar word nie op die nuusvoerder van Google Discover aangedui dat die opskrif verander is nie. Gewone lesers kan onder die vals indruk geplaas word dat die oorspronklike nuuswebwerf self hierdie lawwe opskrifte aan Google voorgelê het. Dit kan dan ‘n vraagteken plaas op die profesionaliteit van joernaliste, redakteurs, nuusskrywers en taalversorgers by hierdie nuusdienste.

    Hierdie is wel nog net ‘n eksperiment en daar word gehoop dat mense hulself sterk hierteen sal uitspreek sodat Google nie hierdie absolute verslopping ‘n permanente kenmerk van hulle nuusdiens maak nie.

    die teenstrategie

    Wat kan gedoen word om hierdie gruwelike eksperiment te vermy?

    Die beste is om boekmerke vir jou gunsteling nuusdienste op jou foon of rekenaar se webblaaiers te laai. Gaan eerder direk na hul webwerwe toe eerder as om jou nuus deur Google Discover te kry. Indien jy baie nuusdienste het waarmee jy tred moet hou, kan daar van ‘n RSS leser gebruik gemaak word. Daar is verskeie goeie RSS lesers beskikbaar vir alle groot bedryfstelsels soos Windows, Android en IOS. Meeste webwerwe het ‘n RSS nuusvoerder waarby jy kan inteken met jou leser. Dan hoef jy nie noodwendig so baie boekmerke te laai nie, maar direk op jou elektroniese nuusleser lees wanneer daar nuwe artikels op jou nuusdienste verskyn.

    Verder kan hierdie strategie ook help dat hierdie nuusdienste die nodige advertensie-inkomste kry wat hulle verloor het na Google se besluit om al meer van hulle eie kunsmatige inteligensie gebruik te maak vir hulle soektogte. In plaas daarvan dat hulle mense wat na inligting soek, lei na webwerwe wat die nodige antwoorde het, gee hulle self die andwoorde en hou die leser dan op hulle eie webwerf vas. As die leser dan die antwoorde het, kliek hulle nie verder op webwerwe wat oorspronklik die antwoord gegee het nie.

    Staan vas, mense. Moenie van julle proefkonyne laat maak nie.

  • Al Ons Digitale Eiers In Enkele Mandjies

    Het ons nie die laaste paar jaar te afhanklik geword van groot internetgebaseerde dienste wat ons hele werkslewe en vermaaklikheid oorgeneem het?

    Ons het ons digitale eiers in enkele mandjies gepak en as een van daardie mandjies skielik geskud word of amper val, dan ontwrig dit ons daaglikse werkverrigting en ontspanning.

    Hierdie vraag word al meer gevra nadat drie onderbrekings by groot internet infrastruktuurdienste binne die bestek van een maand groot internasionale ontwrigting veroorsaak het. Amazon Web Services, Microsoft en Cloudflare is hierdeur geraak.

    Amazon Web Services

    Op 20 Oktober 2025 was daar ‘n groot onderbreking by Amazon Web Services se Amerikaanse bedieners nadat ‘n fout ingesluip het by die programatuur wat die DNS, oftewel “domain Name Servers” op AWS se bedieners reguleer. Dit het wêreldwye ontwrigting veroorsaak op sosiale media soos Snapchat, elektroniese bankdienste en selfs dienste wat gekonnekteerde huise aan die gang hou. In sommige gevalle was daar mense wat beddens het wat aan die internet gekoppel is. Jy kan dan van jou slimfoon of tablet af jou bed se temperatuur beheer. Ongelukkig gebeur dit toe dat hierdie beddens te warm geword het toe AWS se bedieners nie meer die beddens kon reguleer nie, met temperature van tot veertig grade Celsius wat aangemeld is.

    Vele webwerwe, produktiwiteitstoepassings en besigheidstoepassings is ook negatief geraak en administratiewe werkers kon nie hul werk gedoen kry nie.

    Hierdie onderbreking het sowat vyftien uur lank aangehou, maar sommige mense is nog langer sonder internetdienste gelaat omdat ‘n agterstand van dataverwerking eers ingehaal moes word voordat alles weer optimaal kon funksioneer.

    Ek was nog altyd skepties oor die toekomsdrome van stowe, yskaste, televisies en kan jy glo selfs toilette wat aan die internet gekoppel is. In die eerste plek is jou gebruikersdata op sentrale bedieners en wie weet wie almal toegang kan verkry tot hoogs vertroulike data. Ek het altyd die voorbeeld gebruik van ‘n man wat aansoek doen vir mediese versekering en dan met ‘n hoë maandelikse premie aangeslaan word. By navraag hoekom dit dan so is, word hy ingelig dat hy baie bier drink. Toe hy die versekeraar vra waar hulle dan aan sulke snert kom, word die data van sy gekoppelde yskas getrek en dit wys hoeveel botteltjies bier hy ingesit en uitgehaal het.

    Dink nou net wat gebeur as die webbedieners wat jou slim ketel, yskas, motorhuisdeure, slim deurklokkies en elektroniese slotte beheer, skielik gaan staan? Dit sal mos chaos wees.

    Microsoft

    Op 29 Oktober 2025 was daar weer so ‘n onderbreking. Hierdie keer by Microsoft se Amerikaanse webbedieners. Dit nadat ‘n fout ontstaan het by programatuur wat die verkeer op die webbedieners reguleer. Dienste soos Microsoft 365, Outlook, Teams en Azure is tot stilstand geruk.

    Microsoft se programingenieurs moes die programweergawe op die bedieners tot ‘n vorige weergawe terug verander om dit weer aan die werk te kry.

    Mense het gesukkel met e-posse wat vasgesit het, dokumente wat nie verwerk kon word nie en boodskappe en video-oproepe wat nie kon deurgaan nie.

    Die onderbreking het enkele ure geduur.

    Cloudflare

    Op 18 November 2025 was daar nog ‘n grootskaalse onderbreking. Hierdie keer by Cloudflare.

    Cloudflare help om webwerwe te beskerm teen wydverspreide misgunningsaanvalle waartydens webwerwe en dienste lamgelê kan word as gevolg van doelbewuste oorlading op die webbedieners. Verder help dit ook om verkeer te reguleer op webwerwe wat baie gebruikers het deur dit meer eweredig te versprei.

    Gister was daar egter ‘n onderbreking op Cloudflare se bedieners as gevolg van ‘n “configuration file” wat heeltemal te groot was, aldus Cloudflare se amptelike verduideliking.

    Verskeie Suid-Afrikaanse nuuswebwerwe soos Mybroadband Techcentral Businesstech en Die Vryburger was ook uitgeknikker deur die onderbreking. die sosiale netwerk X het ook daaronder gely en die grafiese ontwerpersdiens Canva was ook buite werking.

    Gelukkig kon Cloudflare se programeerders die fout gou herstel en die onderbreking het net enkele ure geduur. Webwerwe en dienste was gistermiddag sporadies aan en af soos ‘n flikkerlig.

    Desentralisasie

    Daar sal ernstig oorweeg moet word om van ‘n wyer verskeidenheid van webbedieners en maatskappye gebruik te maak vir dienste wat wel gesentraliseerde internet infrastruktuur benodig soos webwerwe, kommunikasietoepassings en samewerkingsprogramatuur vir besighede. Hier is ‘n gulde geleentheid vir jong beginners wat tot die inligtings- en kommunikasiesektor wil toetree.

    Verder bepleit ek ook die lokalisering van kantoorprogramme soos woordverwerkers, sigblaaie, databasisse en selfs rekenkundige programme waar moontlik. Ek besef wel dat boekhouding soms sentralisering benodig, veral in groter maatskappye of waar ‘n groep verwante maatskappye se data in een administratiewe middelpunt verwerk moet word. Maar wat die woordverwerkers, sigblaaie en databasisse betref kan daar gerus oorweeg word om na ‘n ouer meer betroubare besigheidsmodel terug te keer waar elke werknemer sy eie kantoorprogramme op sy eie rekenaar het en met werk kan aangaan sonder om afhanklik te wees van ‘n bediener wat jou kantoorwerk beheer.

    Wat sal gebeur as kwaadwillige kuberterroriste dit kan regkry om verskeie van hierdie internetdienste soos administrasiedienste, betalingsverwerkers, kommunikasietoepassings en gashere vir nuusmedia se webwerwe gelyktydig tot stilstand kan dwing? Dit sal totale ekonomiese chaos wees. As hulle dit kan regkry om kragnetwerke ook buite aksie te stel kan dit tot enome sosiale onrus lei.

    Juis daarom is dit belangrik vir ons op mikrovlak en vir organisasies, staadsdepartemente en sakeondernemings op makrovlak om hierdie kwessies ernstig te oorweeg sodat ons in die toekoms nie so kwesbaar gelaat kan word as daar wel ernstige onderbrekings by groot internetdienste voorkom.

     

  • SABC Kry Tweede Aanmaning

    Die SABC het hierdie week weereens ‘n ernstige waarskuwing vanaf sy seinverspreider Sentech gekry dat hulle nie meer kan bekostig om die skuld op die SABC se rekening te dra nie.

    Tebogo Leshope, Sentech se hoofuitvoerende beampte, het in ‘n aanbieding voor die portefeuljekomitee vir kommunikasie en digitale tegnologie dit duidelik gestel dat die SABC se wanbetaling ‘n uiters dringende kwessie is wat nie uitgestel kan word totdat die nuwe SABC wet goedgekeur is of tot ‘n nuwe befondsingsmodel van die SABC uiteindelik die lig sien nie.

    Die SABC word in hierdie aanbieding as ”n “key customer” beskryf en die feit dat hulle in gebreke bly om hulle uitstaande skuld te betaal is ‘n groot risiko vir hulle en ‘n ramp wat net plek soek om te gebeur omdat Sentech nie meer die nodige geldelike kapasiteit het om die SABC se uitstaande skuld self te kan dra nie.

    Die maandelikse faktuur beloop sowat R67 miljoen, maar die SABC het in 2025 maandeliks net R51 miljoen betaal, ‘n maandelikse tekort van R16 miljoen. Dit hoop natuurlik nog op soos wat die maande verbygaan en daar elke keer ‘n betalingstekort is.

    Die Dubbele Duwweltjie In Die Vlees

    Sentech moet ook nog verder die kostes aangaan om suwel die analoogsenders en digitale senders van die SABC se televisiediens aan die gang te hou. Die digitale migrasie het reeds so vroeg as 2008 begin toe die eerste digitale senders aangeskakel is, maar het sedertdien teen ‘n slakkepas gevorder weens probleme met die verspreiding van digitale dekodeerders aan arm huishoudings wat daarvoor kwalifiseer asook hofsake deur onder andere ETV wat vrees dat die voortydige afskakeling van die analoogsenders hul kykers se toegang tot noodsaaklike inligting sal afsny. Omdat hulle van advertensies afhanklik is, kan hulle inkomste ook negatief geraak word.

    Die kostes om sowel analoog en digitale senders aangeskakel te hou het tussen 2014 en 2024 sowat R1.23 miljard beloop.

    Derde Keer Dalk Skeepsreg?

    In ‘n vorige artikel het ek alreeds gevra wat sal gebeur as Sentech wel die SABC se senders moet afskakel as gevolg van hul uitstaande skuld.

    As Sentech wel ‘n derde aanmaning oor hierdie wanbetaling moet rig voor die einde van vanjaar, gaan dit dalk regtig negatiewe nagevolge vir die SABC inhou? Slegs die tyd sal leer.

  • As die SABC se stem stil word

    Die voorsitster van die portefeuljekommitee oor kommunikasie, Khusela Diko, het op Maandag, 8 September ‘n ernstige waarskuwing uitgereik dat die SABC Se senders teen die einde van Dsember vanjaar deur hul diensverskaffer en seinverspreider Sentech afgeskakel kan word as gevolg van opgehoopte skuld. Sentech het gewaarsku dat hulle self nie meer kan bekostig om die SABC se sein te versprei sonder dat hulle nou begin plan maak om wel hulle te betaal nie. Hulle glo ook nie dat hulle met hulle bedrywighede kan voortgaan onder hierdie omstandighede na die einde van Desember nie.
    https://mybroadband.co.za/news/broadcasting/610243-total-blackout-warning-for-the-sabc.html
    Die SABC is die grootste verbruiker van Sentech se dienste en Sentech bloei tans R70 miljoen uit om die SABC se seinverspreidingskoste te subsidieer omdat hulle eenvoudig nie hulle diensfooie betaal nie.
    Op 23 Julie vanjaar het die SABC se hoofuitvoerende beampte, Nomsa Chabeli, ook gewaarsku dat Senteck die senders kan afskakel as gevolg van uitstaande skuld.
    https://mybroadband.co.za/news/broadcasting/603666-sabc-total-blackout-warning-2.html
    Verder is daar ook nog die kostes om die SABC se analoog- en digitale televisiesenders tegelyktydig aan die gang te hou in plaas daarvan om heeltemal na die digitale platform toe oor te skakel. Die analoog senders word nog in vier provinsies aangehou terwyl vyf provinsies heeltemal oorgeskakel het na die digitale uitsendings van die SABC.
    Hierdie kostes is ook hoofsaaklik deur Sentech gedra. In November 2024 het die departement van kommunikasie en digitale tegnologie bekend gemaak dat hierdie dubbele uitsendings sowat R1.23 miljard gekos het oor die laaste tien jaar.
    https://mybroadband.co.za/news/broadcasting/571133-expensive-tv-migration-problem-in-south-africa.html
    Dit alles as gevolg van die regering se uiters stadige en onbekwame proses wat gevolg is om die oorskakeling van analoog na digitale uitsendings moontlik te maak. Daar was eers die stryery oor watter digitale standaard gebruik sou word. Uiteindelik is toe besluit om die Europese DVBT 2 standaard te gebruik.
    Toe kom die hele proses om digitale dekodeerders te versprei aan huishoudings wat nie kon bekostig om dit self te doen en dan oor te skakel na digitale uitsendings toe nie. Lede van die publiek moes forms invul waarin hulle inkomste verklaar word. Slegs laags besoldigde werkers kon kwalifiseer vir hierdie gratis dekodeerders. Daar is egter ook nog diegene in die laer middelklas wat ook nie kan bekostig om na die digitale uitsendings toe oor te skakel nie, maar hulle kwalifiseer nie vir die regering se dekodeerders nie en ongelukkig het privaat diensverskafeers en handelaars van sulke toerusting nie veel moeite gedoen om digitale dekodeerders te bemark wat wel in die ope mark aangekoop kon word nie. Ek moes self maar by aanlyn handelaars gaan soek vir sulke dekodeerders wat beskikbaar was.
    Die SABC en ETV is albei bang dat hulle kykers kan verloor indien die analoog senders heeltemal afgeskakel sou word.
    Terwyl die SABC, Sentech, ETV en selfs Multichoice stry oor die digitale migrasie en wie dalk die moontlike huishoudelike heffings moet invorder wat moontlik die verouderde televisielisensies moet vervang, neem stroomdienste al meer oor. Daar was selfs al oorwegings om belastings teen stroomdienste te hef om die SABC te red. Twee honde baklei oor ‘n been en die derde gaan daarmee heen.
    Daar is egter groot kommer oor die gevolge van so ‘n sendersluiting vir SABC se televisie- en radio-uitsendings. Hoewel die kwaliteit van televisie-uitsendings se inhoud op die SABC se kanale drasties agteruit gegaan het, het radiodienste soos Radio Sonder Grense steeds probeer om goeie programme aan te bied ten spyte van knypende geldtekorte wat ook maar besnoeiings aan hulle programvervaardiging en personeelure veroorsaak het. Dan is daar ook nog die radiostasies wat ander taalgroepe en bevolkingsgroepe bedien. Hierdie dienste het nog altyd ‘n belangrike bydrae gelewer om hulle onderskeie gemeenskappe ingelig te hou, te vermaak en om die kultuur uit tebou.
    Dink byvoorbeeld aan RSG se radioteater, inligtingsprogramme oor regsake, mediese aangeleenthede, besigheid, kinderopvoeding en sielkunde. Dan ook nog waardevolle hoorbeelde wat uitgesaai word oor interessante mense, onderwerpe of geskiedkundige gebeure.
    Radio speel ‘n baie belangrike rol vir diegene wat bedags by die huis is en nie altyd kontak met ander mense het nie.
    Wat gebeur met onafhanklike radiostasies wat ook van die infrastruktuur van Sentech afhanklik is? Ek dink veral aan stasies wat voorheen aan die ou SAUK behoort het maar wat na 1994 geprivatiseer is en aan opkomende mediamaatskappye verkoop is. Van hierdie stasies deel op sommige plekke steeds hulle torings met bestaande SABC senders. Gaan hierdie radiostasies dan ook afgeskakel word of gaan ulle betyds oorgeskakel word na hulle eie senders? Of kan Senteck wel individuele senders op een toring afskakel?
    Dis voorwaar ‘n voorreg om in ‘n gebied te kan bly waar daar onafhanklike radiostasies beskikbaar is op FM. Dit sluit gemeenskapsradio en handelsradio in. Veral Afrikaanse gemeenskapsradio het vir my persoonlik groot waarde. Ongelukkig is daar groot dele van Suid-Afrika waar daar baie min of geen sulke dienste beskikbaar is nie. Dis meestal die SABC se stasies en die voormalige streeksradio van die ou SAUK wat beskikbaar is met miskien ‘n onafhanklike streeksradiostasie wat byvoorbeeld nie in Afrikaans beskikbaar is nie. Gelukkig kan mens darem na Afrikaanse gemeenskapsradio luister via die internet. Maar dit trek data en almal het nie noodwendig toegang tot onbeperkte internet nie. Verder het baie mense wat perfek sou kon baat by sulke uitsendings nie die tegniese vaardighede om dit te kan luister nie. Mens dink veral aan ouer persone.
    Verder kan daar ook vrae gevra word oor die kwaliteit van programme wat moontlik verlore kan gaan indien die SABC se senders wel einde Desember gesluit gaan word. Sal onafhanklike stasies ook radioteater, inligtingsprogramme en hoorbeelde kan uitsaai soos wat die SABC se radiodienste gedoen het? Sal hulle ook die kultuurbehoeftes van hulle luisteraars verstaan en materiaal kan aanbied wat daarby aanpas? Dink maar aan RSG se spesiale programme vir Kersfees en Paasfees?
    Afrikaanse gemeenskapsradio probeer wel om hierdie behoeftes te vervul. Hulle bied wel inligtingsprogramme aan oor gesondheid, landbou, gemeenskapsaktiwiteite en selfs kulturele insetsels soos spesialiteitsmusiekprogramme. Hierdie uitsaaiers het egter beperkte hulpbronne en dit sal byvoorbeeld moeilik vir hulle wees om dramas en hoorbeelde aan te bied. Daar is net nie die nodige kapitaal en personeel daarvoor nie.
    Die minister van kommunikasie, MNR. Solly Malatsi, het wel aangedui sy departement het ‘n diensverskaffer aangestel om ‘n befondsingsmodel vir die SABC te ontwerp. Hoe lank gaan so ‘n proses neem? Gaan iemand dit wel regkry om ‘n haas uit die hoed te pluk tussen nou en Desember of gaan ons wel ‘n stil, donker tyd tegemoed in die nuwe jaar?

  • As die SABC se stem stil word

    Die voorsitster van die portefeuljekommitee oor kommunikasie, Khusela Diko, het op Maandag, 8 September ‘n ernstige waarskuwing uitgereik dat die SABC Se senders teen die einde van Dsember vanjaar deur hul diensverskaffer en seinverspreider Sentech afgeskakel kan word as gevolg van opgehoopte skuld. Sentech het gewaarsku dat hulle self nie meer kan bekostig om die SABC se sein te versprei sonder dat hulle nou begin plan maak om wel hulle te betaal nie. Hulle glo ook nie dat hulle met hulle bedrywighede kan voortgaan onder hierdie omstandighede na die einde van Desember nie.
    https://mybroadband.co.za/news/broadcasting/610243-total-blackout-warning-for-the-sabc.html
    Die SABC is die grootste verbruiker van Sentech se dienste en Sentech bloei tans R70 miljoen uit om die SABC se seinverspreidingskoste te subsidieer omdat hulle eenvoudig nie hulle diensfooie betaal nie.
    Op 23 Julie vanjaar het die SABC se hoofuitvoerende beampte, Nomsa Chabeli, ook gewaarsku dat Senteck die senders kan afskakel as gevolg van uitstaande skuld.
    https://mybroadband.co.za/news/broadcasting/603666-sabc-total-blackout-warning-2.html
    Verder is daar ook nog die kostes om die SABC se analoog- en digitale televisiesenders tegelyktydig aan die gang te hou in plaas daarvan om heeltemal na die digitale platform toe oor te skakel. Die analoog senders word nog in vier provinsies aangehou terwyl vyf provinsies heeltemal oorgeskakel het na die digitale uitsendings van die SABC.
    Hierdie kostes is ook hoofsaaklik deur Sentech gedra. In November 2024 het die departement van kommunikasie en digitale tegnologie bekend gemaak dat hierdie dubbele uitsendings sowat R1.23 miljard gekos het oor die laaste tien jaar.
    https://mybroadband.co.za/news/broadcasting/571133-expensive-tv-migration-problem-in-south-africa.html
    Dit alles as gevolg van die regering se uiters stadige en onbekwame proses wat gevolg is om die oorskakeling van analoog na digitale uitsendings moontlik te maak. Daar was eers die stryery oor watter digitale standaard gebruik sou word. Uiteindelik is toe besluit om die Europese DVBT 2 standaard te gebruik.
    Toe kom die hele proses om digitale dekodeerders te versprei aan huishoudings wat nie kon bekostig om dit self te doen en dan oor te skakel na digitale uitsendings toe nie. Lede van die publiek moes forms invul waarin hulle inkomste verklaar word. Slegs laags besoldigde werkers kon kwalifiseer vir hierdie gratis dekodeerders. Daar is egter ook nog diegene in die laer middelklas wat ook nie kan bekostig om na die digitale uitsendings toe oor te skakel nie, maar hulle kwalifiseer nie vir die regering se dekodeerders nie en ongelukkig het privaat diensverskafeers en handelaars van sulke toerusting nie veel moeite gedoen om digitale dekodeerders te bemark wat wel in die ope mark aangekoop kon word nie. Ek moes self maar by aanlyn handelaars gaan soek vir sulke dekodeerders wat beskikbaar was.
    Die SABC en ETV is albei bang dat hulle kykers kan verloor indien die analoog senders heeltemal afgeskakel sou word.
    Terwyl die SABC, Sentech, ETV en selfs Multichoice stry oor die digitale migrasie en wie dalk die moontlike huishoudelike heffings moet invorder wat moontlik die verouderde televisielisensies moet vervang, neem stroomdienste al meer oor. Daar was selfs al oorwegings om belastings teen stroomdienste te hef om die SABC te red. Twee honde baklei oor ‘n been en die derde gaan daarmee heen.
    Daar is egter groot kommer oor die gevolge van so ‘n sendersluiting vir SABC se televisie- en radio-uitsendings. Hoewel die kwaliteit van televisie-uitsendings se inhoud op die SABC se kanale drasties agteruit gegaan het, het radiodienste soos Radio Sonder Grense steeds probeer om goeie programme aan te bied ten spyte van knypende geldtekorte wat ook maar besnoeiings aan hulle programvervaardiging en personeelure veroorsaak het. Dan is daar ook nog die radiostasies wat ander taalgroepe en bevolkingsgroepe bedien. Hierdie dienste het nog altyd ‘n belangrike bydrae gelewer om hulle onderskeie gemeenskappe ingelig te hou, te vermaak en om die kultuur uit tebou.
    Dink byvoorbeeld aan RSG se radioteater, inligtingsprogramme oor regsake, mediese aangeleenthede, besigheid, kinderopvoeding en sielkunde. Dan ook nog waardevolle hoorbeelde wat uitgesaai word oor interessante mense, onderwerpe of geskiedkundige gebeure.
    Radio speel ‘n baie belangrike rol vir diegene wat bedags by die huis is en nie altyd kontak met ander mense het nie.
    Wat gebeur met onafhanklike radiostasies wat ook van die infrastruktuur van Sentech afhanklik is? Ek dink veral aan stasies wat voorheen aan die ou SAUK behoort het maar wat na 1994 geprivatiseer is en aan opkomende mediamaatskappye verkoop is. Van hierdie stasies deel op sommige plekke steeds hulle torings met bestaande SABC senders. Gaan hierdie radiostasies dan ook afgeskakel word of gaan ulle betyds oorgeskakel word na hulle eie senders? Of kan Senteck wel individuele senders op een toring afskakel?
    Dis voorwaar ‘n voorreg om in ‘n gebied te kan bly waar daar onafhanklike radiostasies beskikbaar is op FM. Dit sluit gemeenskapsradio en handelsradio in. Veral Afrikaanse gemeenskapsradio het vir my persoonlik groot waarde. Ongelukkig is daar groot dele van Suid-Afrika waar daar baie min of geen sulke dienste beskikbaar is nie. Dis meestal die SABC se stasies en die voormalige streeksradio van die ou SAUK wat beskikbaar is met miskien ‘n onafhanklike streeksradiostasie wat byvoorbeeld nie in Afrikaans beskikbaar is nie. Gelukkig kan mens darem na Afrikaanse gemeenskapsradio luister via die internet. Maar dit trek data en almal het nie noodwendig toegang tot onbeperkte internet nie. Verder het baie mense wat perfek sou kon baat by sulke uitsendings nie die tegniese vaardighede om dit te kan luister nie. Mens dink veral aan ouer persone.
    Verder kan daar ook vrae gevra word oor die kwaliteit van programme wat moontlik verlore kan gaan indien die SABC se senders wel einde Desember gesluit gaan word. Sal onafhanklike stasies ook radioteater, inligtingsprogramme en hoorbeelde kan uitsaai soos wat die SABC se radiodienste gedoen het? Sal hulle ook die kultuurbehoeftes van hulle luisteraars verstaan en materiaal kan aanbied wat daarby aanpas? Dink maar aan RSG se spesiale programme vir Kersfees en Paasfees?
    Afrikaanse gemeenskapsradio probeer wel om hierdie behoeftes te vervul. Hulle bied wel inligtingsprogramme aan oor gesondheid, landbou, gemeenskapsaktiwiteite en selfs kulturele insetsels soos spesialiteitsmusiekprogramme. Hierdie uitsaaiers het egter beperkte hulpbronne en dit sal byvoorbeeld moeilik vir hulle wees om dramas en hoorbeelde aan te bied. Daar is net nie die nodige kapitaal en personeel daarvoor nie.
    Die minister van kommunikasie, MNR. Solly Malatsi, het wel aangedui sy departement het ‘n diensverskaffer aangestel om ‘n befondsingsmodel vir die SABC te ontwerp. Hoe lank gaan so ‘n proses neem? Gaan iemand dit wel regkry om ‘n haas uit die hoed te pluk tussen nou en Desember of gaan ons wel ‘n stil, donker tyd tegemoed in die nuwe jaar?

    Fediverse Reactions

  • Het die onafhanklike internet nog ‘n toekoms?

    Hierdie vraag word die laaste sowat twee jaar al meer gevra nadat Google sy algoritmes begin verander het en sodoende ‘n klomp kleiner onafhanklike webblaaie heeltemal uit hul soekresultate uitgeskakel het en nie enige nuwe artikels op hulle soekindeks gelys het nie of andersins dit baie laag op hulle soekresultate geplaas het, soms tot op die tweede en derde bladsy. Die adverteerders en ander gevestigde belange het voorrang geniet op die eerste bladsy.
    Hierdie video op Clownfish TV het my genoop om ook hieroor te skryf aangesien daar bitter min materiaal in Afrikaans is oor hierdie onderwerp.
    https://www.youtube.com/watch?v=RnhUGLxawTQ&t=28s
    Die aanbieder, wat as Neon bekendstaan, het ‘n artikel aangehaal wat onlangs op Google se blog, The Keyword, verskyn het.
    https://blog.google/products/search/ai-mode-search/
    Diegene van U wat nou onlangs soektogte op Google gedoen het, sou opgemerk het dat daar sogenaamde “ai overviews” bo-aan jou resultaatbladsy verskyn het. Die idee is dat jy ‘n antwoord op jou vraag sou kry en dit dan nie nodig sou vind om verder deur ‘n klomp resultate te blaai om jou antwoorde daar te kry nie.
    Die groot probleem vir eienaars van webwerwe is dat dit dan verkeer weglei van hulle eie webblaaie af en dat die websoeker dan langer op Google se eie webblad sal bly en sodoende met meer advertensies van Google Self oorweldig kan word.
    In hul jongste aankondiging maak Google dit bekend dat hulle hierdie oorsigte wat deur kunsmatige inteligensie aangedryf sal word gaan uitbrei sodat jy as die websoeker dit nog minder nodig gaan vind om op ander resultate te kliek. Hierdie nuwe verbeterde KI oorsig word deur google se eie Gemini assistent aangedryf.
    Indien Gemini ‘n antwoord kan genereer uit jou soektog, sal jy meestal met inligting bedien word wat deur Gemini saamgestel is. Jy kon dus net so wel eerder na Gemini se eie webblad toe gegaan het en daar gaan soek het in plaas van Google. Indien Gemini nie ‘n antwoord kan genereer uit jou soektog nie, sal jy met ‘n lys van resultate bedien word soos wat voorheen gebeur het.
    Indien jy al die jare daarop staatgemaak het dat jy deur middel van gewone organiese soekresultate jou webwerf kon laat groei het sonder om advertensies by Google of enige ander groot internetplatform uit te neem, dan gaan jy in die toekoms baie sukkel. Kleiner handelswebwerwe, webjoernale ensovoorts word deur die nuwe soekalgoritmes van Google heeltemal eenkant toe geskuif en verdwyn eenvoudig in die donker geheuegat af.
    Webwerwe soos www.retrododo.com wat handel oor videospeletjies uit die verlede, asook www.housefresh.com wat resensies doen oor lugsuiweraars, ontvogters ensovoorts het na Google se veranderings van 2023 onderskydelik 85% en 91% van hulle webverkeer verloor. Dit het ‘n groot verlies aan advertensie-inkomste veroorsaak. Hierdie webwerwe het heelwat publisiteit geniet in die hoofstroom tegnologie-media nadat hulle self artikels daaroor geskryf het. Sommige kommentators was simpatiek teenoor hierdie webwerwe en hulle personeel en het gevoel dat die maatskappye slagoffers was van Google se rondfoetery met hulle soekprogramatuur. Andere het weer gevoel dat hierdie besighede te afhanklik van Google se platform was en nie ‘n behoorlike basis van besoekers en kliënte gevestig het wat gereeld terugkeer na hulle webwerf toe nie.
    Behalwe vir KI wat besoekers weglei van onafhanklike webwerwe af, is daar ook die probleem dat Google deesdae nie eers meer moeite doen om nuwe inskrywings van blogs te indekseer nie. Ek bedryf hierdie webjoernaal al van 2009 af en heelwat van my ouer materiaal is wel op Google gelys, maar nuwe inskrywings word glad nie gelys nie. Dan praat ons nie eers van nuwe webwerwe en blogs wat nou in die onlangse verlede eers oopgemaak is nie. Hierdie nuwe spelers gaan dit moeiliker hê om op soekenjins gelys te word. Selfs die kleiner soekenjins soos Duckduckgo, Bing en Yahoo loer ook maar so skelm na Google se rangordes en boots hulle dan na.
    Wat doen ons nou? Vir diegene van ons vir wie blogging ‘n stokperdjie is, is dit seker nie so ‘n groot probleem nie, maar wat as jy ‘n besigheid wil vestig met jou skryfvaardighede of jy wil andere se besigheid bemark deur middel van jou webjoernaal? Wat kan jy doen om jou webblad meer blootstelling te gee.
    Jy kan jou webskakels op sosiale netwerke deel. Ek deel my webskakels gereeld op Twitter en Mastodon waar daar groot verkeer is en waar jou inskrywing deur baie mense raakgesien kan word wat jou sosiale kanale volg of diegene wie selfs net ‘n sekere hitsmerk volg wat jy in jou inskrywing gebruik. Jy kan selfs ook Facebook gebruik, maar daar is ongelukkig ook algoritmes wat jou soms onsigbaar maak.
    Verder word daar ook aanbeveel dat jy ‘n nuusbrieffasiliteit op jou webwerf moet hê wat jou lesers sal toelaat om op jou webblad in te teken en jou artikels dan as nuusbriewe per e-pos te ontvang. Vir besighede kan dit ook tot beter verkope lei.
    Verder kan veral bloggers ook promosies vir ander bloggers doen. Indien jy op iemand anders se webjoernaal afkom waarvan jy baie hou, kan jy ‘n promosionele artikel op jou eie webjoernaal skryf en die beste van die ander blogger se artikels in jou artikel uitlug. Ek het onlangs twee sulke promosies vir Die Berig sowel as vir Karmen Niehaus gedoen, alles gratis. Dis vir die groter saak van Afrikaanse blogs waaroor ek passievol is.
    Intussen wens ek alle webbladeienaars en bloggers sterkte toe met hierdie uiters uitdagende tyd. Mag daar ‘n tyd kom dat webinhoud wat deur gewone mense geproduseer word, weer voorrang sal geniet.

  • Nuwe blog: Die Berig

    'n nuwe Afrikaanse blog het onlangs op vuurslag.co.za/ verskyn.

    http://dieberig.wordpress.com
    Die webjoernaalskrywer, Joshua Van Blommestein het 'n interessante konsep hier beet. Hy neem nuusberigte van internasionale nuusplatforms en vertaal dit dan in Afrikaans en plaas dit op sy blog. Sodoende kan Afrikaanse lesers toegang kry tot internasionale nuusberigte wat nie altyd in ons gewone hoofstroommedia verskyn nie of wat ons normaalweg nie sou lees indien dit wel tussen Suid-Afrikaanse nuusstories sou verskyn nie.
    Daar is onder andere stories van menslike hoogtepunte en helde soos die Australiese bloedskenker James Harrison wat onlangs oorlede is en wie se bloed baie ma's en babas se lewens gered het.

    Australië se ‘man met die goue arm’, wie se seldsame bloed 2.4 miljoen babas gered het, sterf op 88

    Daar is ook 'n berig oor 'n byeenkoms van vroue in Sjina wat die kommunistiese regering daar op hulle senuwees gehad het. Gelukkig is daar nie vyandige aksie teen hierdie vroue geneem nie, maar hulle het dit net so ver moontlik probeer beheer.

    ‘Ons het al hierdie energie gehad’: Die geskiedkundige byeenkoms van vroue wat China ontstel het

    Daar is egter ook berigte wat erg ontstellend is en wys hoeveel wreedheid daar soms gepleeg word in oorloggeteisterde lande soos Soedan en Noord-Korea.

    Babas en jong kinders word verkrag as ‘n oorlogswapen in Soedan, sê UNICEF

    Gesinne van Noord-Koreaanse soldate wat in Rusland gevange geneem word, ‘sal tereggestel word,’ sê voormalige Pyongyang-sersant

    Hierdie kan soms moeisame werk wees vir die blogger wat hierdie webjoernaal versorg. baie sterkte vir jou.

    Indien jy 'n leser is wat nuuskierig is oor internasionale nuusgebeure, kan jy beslis hier gaan inloer.

  • Oppas vir die webskakers

    Eerstens baie dankie aan een van ons getroue Afrikaanse bloggers, Rina Bester vir hierdie waarskuwing. Dit word opreg waardeer.

    Ligloop mense!

    Daar is nou 'n nuwe groep kuberkrakers daar buite wat spesifiek WordPress webwerwe teiken. Hulle fop eers die eienaars van webwerwe om programatuur op hulle webwerwe te installeer om sogenaamd tot hulle eie webportale toegang te kry. Indien hulle wel suksesvol is daarmee, dan teiken hulle weer die gaste wat op jou webblad kom kuier. Daar kom dan 'n vals Chrome webblad op hulle webblaaier wat hulle dan versoek om 'n uitbreiding van Chrome, in Engels bekend as 'n extention, af te laai om toegang tot jou webwerf te verkry. Indien dit dan suksesvol is, kan hulle dan jou sensitiewe inligting steel. Dit wil voorkom of hierdie kwaadwillige programatuur meestal Windows en Mac bedryfstelsels teiken.

    Hierdie berig op Tom,s Guide gee meer besonderhede.

    https://www.tomsguide.com/computing/online-security/thousands-of-wordpress-sites-hijacked-to-spread-windows-and-mac-malware-how-to-stay-safe

    Dis veral WordPress webwerwe waarvan die WordPress weergawe of die uitbreidings, oftewel plugins, nie op datum is nie. Dit kan veral 'n gevaar inhou vir diegene wat verkies om hulle eie webwerwe self te huisves op een van vele gashere se webbedieners. Dus word alle webbladeienaars aangemoedig om seker te maak dat jou weergawe van WordPress op datum is en dat jou plugins so gestel is dat hulle outomaties kan opdateer indien die ontwikkelaar daarvan 'n nuwe weergawe daarvan vrystel. Kyk ook gereeld na die gesondheidsstatus van jou webblad op jou administrasiepaneel van jou webblad. Vir diegene wie self huisves, maak seker dat jy Jetpack plugin op jou webwerf installeer en aktiveer die gratis basiese beskerming wat dit jou bied. Daar is ook 'n meer gevorderde beskermingsplan maar dit kos 'n maandelikse fooi in Amerikaanse dollers.

    Gelukkig is dit 'n mindere resiko vir gebruikers van gewone vuurslag.co.za/ blogs. Daar is 'n gratis plan beskikbaar asook verskeie betaalde planne. Jy moet 'n besigheidsplan by vuurslag.co.za/ uitneem om plugins op jou blog te mag installeer. Verder neem hulle self verantwoordelikheid vir die opdatering van jou WordPress programatuur, selfs vir diegene op die gratis plan. Jetpack is ook klaar deel van jou vuurslag.co.za/ blog met sy veiligheidskenmerke en sy sosiale deelknoppies.

    Daar word twee weergawes van hierdie kwaadwillige programatuur gebruik. Atomic Stealer vir Mac en Socghollish vir Windows. Dit steel inligting soos jou wagwoorde, jou webkoekies, jou elektroniese beursies waarin kriptogeld soos bitcoin gehou word, ensovoorts.

    Die volgende wenke word aan besoekers en webbladeienaars gegee om veilig te bly.

    Moenie enige programatuur aflaai as jy nie weet waarvoor dit nodig is nie. Geen webwerf hoef jou te dwing om spesiale programatuur af te laai om dit te kan besigtig nie.

    Sorg dat jou teenvirusprogram en jou webblaaier op datum is. Gebruik ook veilige webblaaiers soos byvoorbeeld Brave of Firefox wat by verstek kwaadwillige kodes blokkeer.

    Indien jy jou kredietkaart aanlyn gebruik, gaan gereeld jou kredietkaartstate na om seker te maak alles transaksies daarop is jou eie aankope.

    Daar word ook aanbeveel dat webgebruikers hulle wagwoorde by 'n wagwoordbestuursdiens moet stoor vir veilige bewaring. Ek het egter my bedenkings daaroor nadat daar so 'n tyd terug by een van daardie bestuursdienste ingebreek is en verskeie gebruikers se data gesteel is.

    Baie sterkte vir al julle bloggers. Wees veilig en leef julle passie en talent uit op jul sleutelborde en webruimtes.